ШБ 9.15.30

ачодайад дхасти-ратха̄ш́ва-паттибхир
гада̄си-ба̄н̣аршт̣и-ш́атагхни-ш́актибхих̣
акшаухин̣ӣх̣ сапта-даш́а̄тибхӣшан̣а̄с
та̄ ра̄ма эко бхагава̄н асӯдайат

Перевод

Увидев Парашураму, Картавирьярджуна в страхе послал ему навстречу армию воинов на слонах и в колесницах, верхом и пеших, вооруженных палицами, мечами, стрелами, ришти, шатагхни, шакти и прочими видами оружия. Картавирьярджуна попытался остановить Парашураму, выставив против него семнадцать акшаухини, но Господь Парашурама убил всех его воинов до единого.
Словом акшаухини называют воинское формирование, состоящее из 21 870 колесниц и такого же количества воинов на слонах, 109 350 пеших воинов и 65 610 всадников. Точное описание акшаухини приводится в «Махабхарате» (Ади-парва, вторая глава):
эко ратхо гаджаш́ чаиках̣
нара̄х̣ пан̃ча пада̄тайах̣
трайаш́ ча турага̄с тадж-джн̃аих̣
паттир итй абхидхӣйате
паттим̇ ту тригун̣а̄м эта̄м̇
видух̣ сена̄мукхам̇ будха̄х̣
трӣн̣и сена̄мукха̄нй эко
гулма итй адхидхӣйате
трайо гулма̄ ган̣о на̄ма
ва̄хинӣ ту ган̣а̄с трайах̣
ш́рута̄с тисрас ту ва̄хинйах̣
пр̣танети вичакшан̣аих̣
чамӯс ту пр̣тана̄с тисраш́
чам̇вас тисрас тв анӣкинӣ
анӣкинӣм̇ даш́а-гун̣а̄м
а̄хур акшаухин̣ӣм̇ будха̄х̣
акшаухин̣йас ту сан̇кхйа̄та̄
ратха̄на̄м̇ двиджа-саттама̄х̣
сан̇кхйа̄-ган̣ита-таттваджн̃аих̣
сахасра̄н̣й эка-вим̇ш́ати
ш́ата̄нй упари ча̄шт̣ау ча
бхӯйас татха̄ ча саптатих̣
гаджа̄на̄м̇ ту парӣма̄н̣ам̇
та̄вад эва̄тра нирдиш́ет
джн̃ейам̇ ш́ата-сахасрам̇ ту
сахасра̄н̣и татха̄ нава
нара̄н̣а̄м адхи пан̃ча̄ш́ач
чхата̄ни трӣн̣и ча̄нагха̄х̣
пан̃ча-шашт̣и-сахасра̄н̣и
татха̄ш́ва̄на̄м̇ ш́ата̄ни ча
даш́оттара̄н̣и шат̣ ча̄хур
йатха̄вад абхисан̇кхйайа̄
эта̄м акшаухин̣ӣм̇ пра̄хух̣
сан̇кхйа̄-таттва-видо джана̄х̣
«Те, кто сведущи в военной науке, говорят, что одна колесница, один слон с погонщиком, пять пехотинцев и три всадника образуют одну патти. Мудрым также известно, что одна сенамукха состоит из трех патти. Три сенамукхи называют гулмой, три гулмы составляют одну гану, а три ганы — одну вахини. Сведущие люди говорят, что три вахини образуют одну притану, три пританы составляют одну чаму, а три чаму — одну аникини. По словам мудрых, десять аникини образуют одну акшаухини. О лучший из дваждырожденных, те, кто искусны в математике, утверждают, что число колесниц в акшаухини, равно как и число слонов с погонщиками, составляет 21 870. Число пеших воинов в ней составляет 109 350, а число всадников 65 610. Такое воинское формирование называется акшаухини».

TEXT 30

acodayad dhasti-rathāśva-pattibhir
gadāsi-bāṇarṣṭi-śataghni-śaktibhiḥ
akṣauhiṇīḥ sapta-daśātibhīṣaṇās
tā rāma eko bhagavān asūdayat

Перевод

Upon seeing Paraśurāma, Kārtavīryārjuna immediately feared him and sent many elephants, chariots, horses and infantry soldiers equipped with clubs, swords, arrows, ṛṣṭis, śataghnis, śaktis, and many similar weapons to fight against him. Kārtavīryārjuna sent seventeen full akṣauhiṇīs of soldiers to check Paraśurāma. But Lord Paraśurāma alone killed all of them.
The word akṣauhiṇī refers to a military phalanx consisting of 21,870 chariots and elephants, 109,350 infantry soldiers and 65,610 horses. An exact description is given in the Mahābhārata, Ādi parva, Second Chapter, as follows:
eko ratho gajaś caikaḥ
narāḥ pañca padātayaḥ
trayaś ca turagās taj-jñaiḥ
pattir ity abhidhīyate
pattiṁ tu triguṇām etāṁ
viduḥ senāmukhaṁ budhāḥ
trīṇi senāmukhāny eko
gulma ity adhidhīyate
trayo gulmā gaṇo nāma
vāhinī tu gaṇās trayaḥ
śrutās tisras tu vāhinyaḥ
pṛtaneti vicakṣaṇaiḥ
camūs tu pṛtanās tisraś
caṁvas tisras tv anīkinī
anīkinīṁ daśa-guṇām
āhur akṣauhiṇīṁ budhāḥ
akṣauhiṇyas tu saṅkhyātā
rathānāṁ dvija-sattamāḥ
saṅkhyā-gaṇita-tattvajñaiḥ
sahasrāṇy eka-viṁśati
śatāny upari cāṣṭau ca
bhūyas tathā ca saptatiḥ
gajānāṁ tu parīmāṇaṁ
tāvad evātra nirdiśet
jñeyaṁ śata-sahasraṁ tu
sahasrāṇi tathā nava
narāṇām adhi pañcāśac
chatāni trīṇi cānaghāḥ
pañca-ṣaṣṭi-sahasrāṇi
tathāśvānāṁ śatāni ca
daśottarāṇi ṣaṭ cāhur
yathāvad abhisaṅkhyayā
etām akṣauhiṇīṁ prāhuḥ
saṅkhyā-tattva-vido janāḥ
“One chariot, one elephant, five infantry soldiers and three horses are called a patti by those who are learned in the science. The wise also know that a senāmukha is three times what a patti is. Three senāmukhas are known as one gulma, three gulmas are called a gaṇa, and three gaṇas are called a vāhinī. Three vāhinīs have been referred to by the learned as a pṛtanā, three pṛtanās equal one camū, and three camūs equal one anīkinī. The wise refer to ten anīkinīs as one akṣauhiṇī. The chariots of an akṣauhiṇī have been calculated at 21,870 by those who know the science of such calculations, O best of the twice-born, and the number of elephants is the same. The number of infantry soldiers is 109,350, and the number of horses is 65,610. This is called an akṣauhiṇī.